Mwanamume mmoja kutoka Kenya aitwaye Evans Nandwa, aliyesomea Teknolojia ya Habari (IT), amekamatwa jijini Nairobi kwa tuhuma za kuipora benki ya NCBA Rwanda, inayofanya shughuli zake nchini Rwanda, kiasi cha shilingi za Kenya milioni 57.5, sawa na takribani faranga za Rwanda milioni 652,473,000.
Kwa mujibu wa chombo cha habari cha Kenya cha TUKO, Nandwa anashukiwa kubadilisha mfumo wa NCBA Rwanda dakika tatu tu baada ya kupewa rasmi taarifa za kuingia kwenye mfumo wa ndani wa benki (backend), unaotumika kusimamia na kufuatilia shughuli zake.
Ulaghai unaodaiwa ulidumu kwa siku kadhaa bila kugunduliwa, hadi zoezi la kulinganisha kumbukumbu za fedha lilipobaini tofauti kubwa ya kifedha.
Wachunguzi wanadaiwa kufuatilia mabadiliko yenye kutia shaka yaliyofanywa kwenye msimbo mkuu wa programu ya benki na kuyahusisha na taarifa za kuingia kwenye mfumo alizopewa Nandwa.
Mabadiliko yenye kutia shaka kwenye msimbo wa programu
Nandwa, ambaye ni mfanyakazi wa kampuni ya Ronford Digital Limited inayotoa huduma za ushauri wa teknolojia, aliripotiwa kupewa ruhusa ya kufikia mifumo ya ndani ya benki inayotumika katika shughuli halisi wakati wa matengenezo yaliyopangwa kufanyika Juni 6, 2025.
Kwa mujibu wa Kitengo cha Uchunguzi wa Ulaghai wa Kibenki cha Idara ya Upelelezi wa Makosa ya Jinai nchini Kenya (DCI), ruhusa hiyo ilikusudiwa kurahisisha matengenezo na maboresho ya mifumo, yakiwemo maboresho ya muunganisho wa benki na huduma za fedha kwa njia ya simu za MTN Rwanda.
Wachunguzi wanadai kuwa takribani dakika tatu baada ya ruhusa ya Nandwa kuanza kutumika, taarifa zake za kuingia kwenye mfumo zilitumiwa kubadilisha sehemu ya msimbo mkuu wa programu ya benki.
Mabadiliko hayo yanayodaiwa yaliathiri utaratibu unaotumiwa kuchakata utoaji wa fedha kupitia mtandao wa huduma za fedha kwa njia ya simu wa MTN Rwanda.
Akaunti 70 za benki zinashukiwa kutumiwa katika ulaghai huo
Kwa mujibu wa nyaraka za mahakama, msimbo uliobadilishwa ulisanidiwa kutambua akaunti 70 maalumu. Wachunguzi wanadai kuwa miamala ilipoanzishwa kutoka kwenye akaunti hizo, mfumo ulionyesha kuwa miamala hiyo imefanikiwa huku ukiruka ukaguzi wa kawaida wa uthibitishaji.
Hii ilimaanisha kuwa mfumo haukuthibitisha ipasavyo ikiwa akaunti hizo zilikuwa na fedha za kutosha au kama zilikuwa akaunti halali kabla ya kuchakata miamala hiyo.
DCI inadai kuwa akaunti hizo 70 zilikuwa wasifu bandia. Baadhi yao wanaripotiwa kuhusishwa na laini za SIM zilizonakiliwa au kusajiliwa kwa njia ya udanganyifu kwa kutumia taarifa za utambulisho zilizoibwa.
Wachunguzi wanaamini kuwa kuweka mwanya huo unaodaiwa kwenye idadi ndogo ya akaunti huenda kulisaidia shughuli hizo kuendelea bila kuvutia mashaka mara moja.
Kwa siku kadhaa, mifumo ya benki iliendelea kufanya kazi kama kawaida huku miamala iliyohusisha akaunti zilizochaguliwa ikichakatwa kupitia mtandao wa MTN Rwanda.
Shughuli hizo zinazodaiwa ziliendelea kuanzia Juni 6 hadi Juni 14, kabla ya tofauti hiyo kugunduliwa wakati wa zoezi la kulinganisha kumbukumbu za fedha mwishoni mwa wiki.
Kumbukumbu za MTN Rwanda ziliripotiwa kuonyesha kuwa miamala 260 iliyohusisha akaunti hizo 70 ilisababisha malipo ya jumla ya takribani shilingi za Kenya milioni 57.5.
Hata hivyo, kumbukumbu za ndani za NCBA Rwanda zinadaiwa kutokuwa na makato halali yanayolingana na malipo hayo kutoka kwenye akaunti husika, wala nyaraka nyingine zinazothibitisha miamala hiyo.
Tofauti hiyo ilisababisha benki kuanzisha uchunguzi wa ndani, kufuta ruhusa za wahusika wengine kufikia mifumo yake na kuanza kuchunguza mabadiliko yaliyofanywa kwenye mifumo hiyo wakati wa kipindi cha matengenezo.
Baadaye, wataalamu wa teknolojia walifanya uchunguzi wa kitaalamu wa msimbo wa programu na kumbukumbu za walioingia kwenye mfumo.
Kitengo cha Uchunguzi wa Ulaghai wa Kibenki cha DCI baadaye kilichukua jukumu la kuendesha uchunguzi wa jinai na kufuatilia mabadiliko yaliyotia shaka hadi kwenye shughuli zilizofanywa kwa kutumia taarifa za kuingia kwenye mfumo alizopewa Nandwa.
Nandwa akamatwa Nairobi
Baadaye, Nandwa alikamatwa jijini Nairobi na kufikishwa katika Mahakama za Milimani, ambako alifikishwa mbele ya Hakimu Benmark Ekhubi.
Hata hivyo, tuhuma dhidi ya Nandwa bado hazijaamuliwa na mahakama. Kukamatwa kwake na kufikishwa mahakamani hakumaanishi kuwa amepatikana na hatia.
Wachunguzi wanaendelea kutafuta kubaini ukubwa kamili wa ulaghai unaodaiwa, jinsi akaunti hizo 70 zilivyoundwa na kutumiwa, mahali fedha hizo zilipopelekwa na iwapo watu wengine walihusika.
Msimamo wa NCBA Rwanda
Wakati ripoti hii ilipochapishwa, BWIZA ilisema kuwa haikuwa imepokea taarifa kutoka NCBA Rwanda zinazothibitisha kuwa benki hiyo ilikuwa imepata hasara iliyoripotiwa. Chombo hicho cha habari kilieleza kuwa kitawasilisha majibu yoyote yatakayotolewa na benki hiyo katika ripoti itakayofuata.
Taarifa zilizomo katika makala hii zimetokana na TUKO.co.ke na hazikuwa zimethibitishwa kwa njia huru na BWIZA.